Dünyadaki bütün okuyuculara Brezilya’da yetişen zeytinin mevcut durumunu göstermek için zeytinyağını, insanlığın sağlığı için güçlere sahip büyülü bir gıda, kendimi de büyücü̈ çırağı olarak görerek bu metni yazıyorum. Bu yüzden, insanın, zeytin ağacı (Olea eropaea) ve onun işlevsel özellikleriyle bir araya gelmesinden esinlenerek ortaya çıkan düşüncelerle, cümlelere, teknik ve pratik kavrayışlara değineceğim.

Zeytinyağının Brezilyalıların temel gıda sepetinde yer alacağı günü̈ hayal etmek ütopik olur mu? Bunu yapmak için birçok sorunun üstesinden gelmemiz gerekir mi? Bunun cevabını zaman gösterecektir. Zeytin ağacının varlığını sürdürmeye yönelik iklim, toprak ve uygulanacak tarımsal yöntemler üzerine yapılan araştırmaların uygulama ve ölçme sonuçları zeytinyağının, Brezilya’nın bir zamanlar şüpheyle baktığı ama bugün çok başarılı olduğu diğer tarım ürünlerinden çok farklı olmayan bir süreç içinde olduğunu göstermektedir.
Zeytinle kıyaslamak için elmayı, diğer bitkisel yağları ve soyayı ele alalım. Bu tarımsal ürünlerin mevcut başarısı ve varlıklarının sürdürülebilirliği; yıllarca süren genetik iyileştirme, usulüne uygun yetiştirmek ve pazarlama çalışmaları sayesinde gerçekleşmiştir. Bu ürünler bugün hala bilimsel araştırma konusudur. Kısacası bilim, teknoloji ve girişimci insanların dürtüleriyle, evrim lehine ilerlemeye kararlı inanç̧ ve hayallerle hareket edilerek her şey kazanılabilir.
Bir başka örnek vermek gerekirse, Brezilya kahve üretimiyle nam salmıştır. Endülüs için zeytin yetiştiriciliği ne ise Brezilya için de kahve öyledir. Brezilya’da kahve kültürü̈ günlük yaşamda yerini almış ve popüler bir ürün olarak ortaya çıkmıştır. Ancak bu aşamaya gelene kadar üretim, pazar, kalite ve tüketim zorluklarıyla mücadele edilmiştir. Neticede ziraat, sonuçları kesin olan bir bilim değildir. Değişkenler sabittir ve bu durum Brezilya’da zeytin yetiştirme konusunda da farklı olmayacaktır. Diğer yandan Brezilya zeytinyağını ürün kalitesi açısından ele aldığımızda, kurulan küçük ölçekli zeytin yetiştirme parkı sayesinde zeytinyağımız, dünya çapında gerçekleştirilen çeşitli zeytinyağı kalite yarışmalarında belirgin bir şekilde varlığını göstermiş ve farkını ortaya koymuştur. Zeytinyağımızın kalitesi onaylanmış̧ olup ödüllü, dinamik yoluna devam etmektedir. Bu konuyla çok ilgili, göz önünde bulundurulması gereken bir gerçek şudur ki: Brezilya zaten tamamen kendi ülkesinde üretilen ve dünyadaki geleneksel ekipmanlarla eş değer performansta yağ̆ çıkarma ekipmanlarına sahiptir. Ödüllü zeytinyağları da bu ekipmanlarla üretilmiştir. Bu nedenle fidandan fabrikaya, evet, bizim zeytinyağımız var!
Araştırma, aslında gelişmenin anahtarıdır. Sonuçlarını yılda bir kez gösteren çok yıllık bir kültür, kapsamlı bir araştırma gerektirir. Topografik koşulları yoğun girdili tarımsal üretime elverişli yeni bölge arayışı, beraberinde yüksek nem koşullarına daha iyi uyum sağlayabilen ve soğuk havalarda yetiştirilmeye uygun çeşitlerin araştırılması, önemli bir adımdır.
Girişimci bir araştırma tarzına uygun, bölgede halihazırda katkıda bulunan kurumlardan sağlanacak finansal destek ve teşvik araştırmanın hızı ve değişkenliği için belirleyici olacaktır.
Bununla birlikte Brezilya’nın, kısa vadede çözüm üreten eylemler konusunda etkili kamu politikalarından yoksun olduğunu vurgulamakta fayda vardır. Ne yazık ki hükûmetler tarafından gerekli ilgiyi görmemekteyiz. Bu yazı, sahada verimlilik arayışımızı teşvik eden teknik değişim, bilimsel katkı ve finansal destekle ilgilenen kişilere bir çağrı olarak hizmet etmelidir. Bu kişiler Brezilya’da zeytin yetiştiriciliği tarihinin bir parçası olma fırsatı konusunda bekleyiş içerisindedirler.
Ekonomik açıdan bakıldığında bugüne kadar zeytinliklerin kurulum maliyetleri, gerekli yönetim talepleri ve buna bağlı olarak iş gücü̈ kullanımı oldukça yüksektir. Bu zeytinlikler henüz yüksek üretim maliyetlerini karşılama özelliğine sahip değiller. Şimdiye kadar uygulanan projelerin çoğunun ekoturizm ile birleşerek ekonomik sürdürülebilirliği sağlaması tesadüf değildir. Zeytinyağında mükemmel kalite standartlarına ulaşan markalar, mimariye ve yenilikçi yapıya da önemli yatırımlar yaparak çok başarılı deneyimler yaşatıyor, gastronomi, doğa ve kültürü̈ birleştiren yenilikleri isteyen turistler tarafından tercih ediliyorlar. Başka bir deyişle, zeytinyağının gıda ve sağlıkta bir yıldız olarak tanınması gerekiyor. Lagares Boutique, sıvı altını çok iyi tanıtan bir okuldur.
Brezilyalı markalar, zeytinyağı kültürüne öğretilerinde yer vermektedir. Zeytin ağaçları arasında duyusal analiz, rehberli tadımlar ve saha deneyimleri üzerine kurslar verilmektedir. Brezilyalılar yavaş̧ yavaş̧ natürel zeytinyağına değer vermeyi öğreniyorlar. Zeytinyağı kültürünü ön plana çıkaran bu süreç̧, denetim organlarının raflarda sunulan yağların kalite parametreleri konusunda daha dikkatli olmasına katkı sağlıyor. Halihazırda birçok tağşiş ile mücadele edilmiştir ve konuyla ilgili hazırlanan reklamlarla, güvenilir ürünlerin seçilebilmesi için gerekli parametreler tüketicilerin bilgisine sunulmaktadır. Daha bilinçli hale gelen tüketiciler, kalitesiz ürünleri reddetmeye başlar ve böylece daha fazla değişikliğinin varlığına dikkat çekmenin yanı sıra, sunulan ürün kalitesini artıran geleneksel ithal markalara yönelik ticari bir hareket oluşur. Bütün bu hareketle zeytinyağı popülaritesi artar ve Brezilyalılar işlevsel gıda arayışına başlar. Sağlık, lezzet ve aroma birlikteliğinde en büyük ayrımlardan biri haline gelir. Elbette yapılması gereken çok şey var. Brezilya’da evlerin çoğunda margarinin günlük tüketimini yasaklamalıyız. Soya yağı kullanmanın zararını ve bu yağın besinsel yetersizliğini açıklamalıyız. Yemeklerde daha sık zeytinyağı kullanımının tercih edilmesinin gizemini çözmeliyiz. Satış̧ noktalarında yapılan tadım tekliflerine zeytinyağının doğal bir müshil olduğu kanısıyla güvensiz yaklaşım inanılmaz şekilde hala devam etmektedir.
Kişi basına tüketim hacmini artırmanın bir başka yolu, gıda endüstrisinde zeytinyağının bir malzeme olarak kullanılmasını sağlamaktır. İslenmiş̧ ürünlerin bileşimine ve formasyonuna zeytinyağı ile değer katmak, tüketimi artırabilecek ve bunun sonucunda var olan en iyi bitkisel yağı kullanmak adet haline gelebilecektir. Kozmetik ve doğal ilaç̧ endüstrisin de bu konsept içinde olmalıdır.

Makaleyi PDF Olarak İndirmek İçin Lütfen Tıklayınız
Zeytinyağı Konusunda Hala Bir Çocuk. Ancak Dahi Bir Çocuk